Nhà khởi nghiệp Trần Văn Lực, cựu sinh viên ngành Khoa học máy tính - Đại học Bách khoa Hà Nội; đồng thời là nhà sáng lập và Giám đốc Awake Drive cho rằng, Việt Nam không thiếu người trẻ có năng lực. Họ cần một hệ sinh thái sẵn sàng mở cửa để tham gia những bài toán lớn, đồng hành trong giai đoạn khó khăn và tạo điều kiện để trưởng thành.
"Điều người trẻ khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo cần không nhất thiết là nguồn đầu tư lớn hay phòng lab đầy đủ mà là cơ hội được thử sức với những bài toán thực tế, được trình bày giải pháp và đánh giá công bằng", nhà khởi nghiệp Trần Văn Lực chia sẻ.
Từ thực tế đó, cựu sinh viên ĐH Bách Khoa Trần Văn Lực đưa ra ba đề xuất: Mở rộng khả năng tiếp cận các không gian thử nghiệm và hạ tầng kiểm định dùng chung; tạo cơ hội có những "khách hàng đầu tiên" từ cơ quan nhà nước, trường đại học và doanh nghiệp; đồng thời đơn giản hóa thủ tục pháp lý, kế toán, thuế trong những năm đầu để các nhóm trẻ có thêm nguồn lực tập trung cho sản phẩm và nghiên cứu.
Trong phần chia sẻ của ông Tạ Hồng Phúc, Phó tổng giám đốc Hyphen Deux với câu chuyện về một sản phẩm cụ thể là chip, cho thấy công nghệ phải đi hết con đường đến sản phẩm và khách hàng.
Theo ông Phúc, thành công không chỉ nằm ở việc tạo ra một con chip mà còn ở việc chip được sử dụng, tạo giá trị và tiếp tục được cải tiến. Đổi mới sáng tạo vì vậy gắn với sản phẩm, năng suất, việc làm và doanh thu.
Trong khi ông Edward Lim, Giám đốc Quốc gia, NUSX, Đại học Quốc gia Singapore, cho rằng, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo không thể hình thành từ một chương trình riêng lẻ mà cần kết nối nhân tài, cơ chế hỗ trợ và nguồn vốn, tạo thành hành trình từ nghiên cứu đến thị trường.
Singapore đã dành hơn 125 tỷ SGD cho nghiên cứu và đổi mới sáng tạo từ năm 1991. Đầu tư công cho lĩnh vực này chiếm khoảng 1% GDP. Từ kinh nghiệm Singapore, ông Edward Lim gợi ý Việt Nam thúc đẩy luân chuyển nhân tài, xây dựng hệ thống hỗ trợ xuyên suốt từ ý tưởng đến thị trường và dùng vốn công để giảm rủi ro giai đoạn đầu cho startup.
Theo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) 2026, Việt Nam đứng đầu về tỷ trọng xuất khẩu công nghệ cao trong tổng thương mại. Tuy nhiên, phía sau vị trí này vẫn là bài toán nâng phần giá trị do doanh nghiệp và kỹ sư Việt Nam tạo ra, khi khu vực FDI chiếm 77,3% tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2025 và giữ vai trò chủ đạo trong các ngành điện tử, công nghệ cao.
Từ thực tế đó, các diễn giả tại sự kiện cùng tiếp cận một câu hỏi: làm thế nào chuyển nền tảng sản xuất hiện có thành năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ và tạo ra sản phẩm của Việt Nam.
Ông Na Ki Hong, Tổng giám đốc Samsung Việt Nam, nhìn nhận vai trò của doanh nghiệp FDI không nên chỉ được đo bằng quy mô nhà máy hay kim ngạch xuất khẩu, mà còn ở khả năng giúp hình thành năng lực công nghệ trong nước. Câu hỏi quan trọng là có bao nhiêu kỹ sư Việt Nam tham gia tạo ra sản phẩm và bao nhiêu doanh nghiệp Việt đủ năng lực trở thành nhà cung ứng.
"Nếu chỉ được lắp ráp tại Việt Nam, giá trị chủ yếu vẫn nằm ở quy mô sản xuất. Khi kỹ sư Việt Nam trực tiếp giải quyết một bài toán R&D và kết quả được sử dụng trên sản phẩm toàn cầu, năng lực công nghệ mới thực sự được hình thành và lưu lại. Đây là cách Samsung nhìn nhận vai trò của mình trong giai đoạn mới: biến quy mô hiện diện tại Việt Nam thành nhiều cơ hội hơn để người Việt Nam cùng tạo ra giá trị", Tổng giám đốc Samsung Việt Nam nói thêm.
(Theo: Báo Dân Việt)
