Khởi nghiệp sau 8 năm làm việc tại Nhật Bản, Nguyễn Văn Hoàng, 35 tuổi, trú tại phường An Dương, TP. Hải Phòng, không chọn mua nhà hay tiếp tục tìm một công việc hưởng lương khi trở về Việt Nam. Với gần 450 triệu đồng tích lũy được trong những năm xa quê, anh dành hơn một nửa số tiền để mở xưởng sản xuất đồ gỗ gia dụng nhỏ. Từ một căn xưởng chưa đầy 70 m2 và những đơn hàng đầu tiên chỉ vài triệu đồng, Hoàng bắt đầu hành trình tự kinh doanh bằng chính kinh nghiệm tích lũy được ở nước ngoài.
Khởi nghiệp sau 8 năm làm việc ở Nhật Bản
Năm 2017, khi 26 tuổi, Hoàng sang Nhật Bản làm việc tại một doanh nghiệp chuyên sản xuất đồ nội thất và các chi tiết gỗ. Công việc những năm đầu chủ yếu là đứng máy, kiểm tra sản phẩm và đóng gói. Thu nhập tốt hơn công việc anh từng làm tại quê nhà, nhưng đổi lại là thời gian làm việc dài và cuộc sống xa gia đình. Hoàng ban đầu dự định chỉ ở Nhật khoảng ba năm, tích lũy một khoản vốn rồi trở về Việt Nam, nhưng kế hoạch liên tục thay đổi. Anh gia hạn thời gian làm việc, chuyển sang bộ phận kỹ thuật và dần được giao thêm những công đoạn liên quan đến vận hành máy, kiểm tra chất lượng.
đang gia công sản phẩm tại xưởng đồ gỗ sau khi trở về Việt Nam khởi nghiệp.
Điều Hoàng học được sau nhiều năm không chỉ là cách sử dụng thiết bị. Anh đặc biệt chú ý tới cách doanh nghiệp tổ chức một xưởng sản xuất: nguyên liệu được sắp xếp theo từng khu vực, dụng cụ có vị trí cố định, mỗi công đoạn đều có tiêu chuẩn kiểm tra và những sản phẩm lỗi được ghi lại nguyên nhân. Những chi tiết tưởng nhỏ giúp quá trình sản xuất ít phụ thuộc vào kinh nghiệm của từng người và giảm đáng kể thời gian làm lại sản phẩm.
Đầu năm 2025, sau 8 năm làm việc ở nước ngoài, Hoàng quyết định trở về Việt Nam. Khi ấy, anh có gần 450 triệu đồng tiền tiết kiệm. Gia đình khuyên dùng số tiền này làm khoản trả trước để mua nhà hoặc gửi ngân hàng rồi tìm một công việc kỹ thuật ổn định. Bản thân Hoàng cũng từng nộp hồ sơ vào một số doanh nghiệp, nhưng ý tưởng mở xưởng riêng đã xuất hiện từ trước ngày về nước.
Thay vì đầu tư ngay hàng trăm triệu đồng, Hoàng dành gần ba tháng khảo sát các xưởng mộc nhỏ, cửa hàng nội thất và nhu cầu của khách hàng quanh khu vực. Anh nhận thấy thị trường đã có rất nhiều cơ sở sản xuất bàn, ghế, tủ quy mô lớn. Nếu cạnh tranh trực tiếp bằng những sản phẩm này, một người mới gần như không có lợi thế.
Hoàng vì vậy chọn một hướng hẹp hơn: sản xuất đồ gỗ gia dụng kích thước nhỏ như kệ bàn, giá để đồ, khay gỗ, bàn phụ và một số sản phẩm thiết kế theo kích thước của khách hàng. Các mặt hàng không đòi hỏi nhà xưởng quá lớn, dễ vận chuyển và có thể bán trực tuyến.
Anh quyết định dành khoảng 280 triệu đồng cho lần khởi nghiệp đầu tiên. Trong đó, 60 triệu đồng dùng thuê và cải tạo căn xưởng rộng gần 70 m2, khoảng 140 triệu đồng mua máy cưa, máy chà nhám, máy khoan và các dụng cụ, 40 triệu đồng dành cho nguyên liệu. Số còn lại được sử dụng làm bao bì, chụp sản phẩm và vốn lưu động. Hơn 170 triệu đồng tiết kiệm còn lại được Hoàng giữ riêng, coi đây là khoản dự phòng nếu kế hoạch kinh doanh không thành công.
Khởi nghiệp với xưởng 70 m2, đơn hàng đầu tiên chỉ hơn 2 triệu đồng
Những ngày đầu của xưởng khác xa hình dung về việc “làm chủ” mà Hoàng từng nghĩ tới. Anh vừa là thợ sản xuất, người mua nguyên liệu, nhân viên bán hàng, đóng gói và đôi khi trực tiếp chở sản phẩm đến cho khách. Không có thương hiệu được nhiều người biết tới, sản phẩm làm ra chủ yếu được Hoàng chụp bằng điện thoại rồi đăng lên mạng xã hội và các hội nhóm về nhà cửa, nội thất.
Đơn hàng đầu tiên đến sau gần hai tuần. Một khách hàng đặt ba chiếc kệ theo kích thước riêng với tổng giá trị hơn 2 triệu đồng. Số tiền không đáng kể so với khoản vốn đã bỏ ra, nhưng đây là lần đầu Hoàng nhận được tiền từ một sản phẩm do chính xưởng của mình làm.
Trong ba tháng đầu, doanh thu trung bình chỉ khoảng 25-30 triệu đồng mỗi tháng. Có những ngày xưởng không có đơn mới, khiến Hoàng bắt đầu lo lắng. Tiền thuê mặt bằng, điện, nguyên liệu và các khoản phát sinh vẫn phải chi đều, trong khi máy móc đã ngốn phần lớn vốn đầu tư.
Khó khăn lớn nhất lại đến từ chính cách làm sản phẩm. Hoàng quen với môi trường nhà máy nơi máy móc và quy trình đã hoàn thiện, trong khi xưởng nhỏ của anh phải tự giải quyết gần như mọi thứ. Một số mẫu có thời gian gia công quá lâu khiến tiền công cao, nhưng khách hàng lại không chấp nhận mức giá tương ứng. Có sản phẩm được nhiều người hỏi nhưng kích thước cồng kềnh khiến phí vận chuyển gần bằng lợi nhuận.
Sau khoảng bốn tháng, Hoàng loại bỏ gần một nửa số mẫu ban đầu. Anh chỉ giữ lại những sản phẩm có thể sản xuất tương đối nhanh, dễ đóng gói và ít xảy ra lỗi. Với các đơn thiết kế riêng, khách phải đặt cọc trước để xưởng không chịu toàn bộ rủi ro nếu người mua thay đổi ý định.
Kinh nghiệm ở Nhật cũng được Hoàng áp dụng vào cách vận hành. Mỗi mẫu sản phẩm đều có thông số nguyên liệu, thời gian gia công và tỷ lệ hao hụt riêng. Dụng cụ được bố trí cố định theo từng khu vực, còn những lỗi phát sinh trong sản xuất được ghi lại thay vì sửa xong rồi bỏ qua. Nhờ đó, thời gian hoàn thiện một số sản phẩm giảm gần 20% sau vài tháng.
Doanh thu bắt đầu cải thiện khi Hoàng thử bán các mẫu kệ và bàn nhỏ dưới dạng tháo lắp. Việc tách sản phẩm thành các bộ phận giúp kiện hàng gọn hơn, giảm chi phí vận chuyển và cho phép bán tới khách hàng ở xa. Từ chỗ chủ yếu nhận đơn quanh Hải Phòng, xưởng bắt đầu gửi sản phẩm tới Hà Nội và nhiều tỉnh, thành khác.
Sau khoảng một năm, doanh thu của xưởng đạt gần 900 triệu đồng. Những tháng cuối năm, doanh thu trung bình dao động 80-100 triệu đồng, cao gấp nhiều lần thời gian đầu. Hoàng thuê thêm ba lao động, trong đó hai người trực tiếp sản xuất và một người hỗ trợ đóng gói, xử lý đơn hàng.
Dù vậy, anh cho rằng doanh thu gần 1 tỷ đồng chưa đồng nghĩa mô hình đã mang lại khoản lợi nhuận lớn. Gỗ nguyên liệu, nhân công, vận chuyển, điện, hao mòn máy móc và sản phẩm lỗi chiếm tỷ trọng đáng kể. Phần lợi nhuận còn lại chủ yếu được dùng bổ sung máy móc và tăng vốn lưu động.
Cuối năm đầu tiên, Hoàng từng đứng trước lựa chọn vay thêm khoảng 500 triệu đồng để chuyển sang một xưởng rộng hơn 200 m2. Một số đơn hàng lớn đã phải từ chối vì công suất hiện tại không đáp ứng kịp, khiến việc mở rộng tưởng như là bước đi hợp lý.
Tuy nhiên, sau khi tính toán, anh quyết định chưa vay. Nếu diện tích xưởng tăng gấp ba, chi phí thuê, máy móc và nhân sự cũng tăng theo, trong khi lượng đơn hiện tại chưa đủ ổn định để đảm bảo công suất quanh năm. Thay vì mở rộng ngay, Hoàng dùng khoảng 100 triệu đồng từ lợi nhuận để thay một số thiết bị, cải thiện khu vực đóng gói và chuẩn hóa thêm quy trình sản xuất.
Anh cũng bắt đầu tìm kiếm khách hàng là quán cà phê, homestay và cửa hàng nhỏ cần các sản phẩm nội thất theo kích thước riêng. So với khách mua lẻ, mỗi đơn hàng của nhóm này có giá trị cao hơn và có khả năng đặt lại nếu sản phẩm đáp ứng yêu cầu.
Mục tiêu trong hai năm tới của Hoàng là đưa doanh thu vượt 1,5 tỷ đồng mỗi năm, xây dựng nhóm từ 5-7 lao động ổn định và chỉ chuyển sang xưởng lớn khi lượng đơn hàng đủ duy trì trong thời gian dài. Anh không đặt mục tiêu biến cơ sở thành một nhà máy lớn mà muốn phát triển ở quy mô vừa phải, tập trung vào nhóm sản phẩm nhỏ và đơn đặt theo yêu cầu.
Sau 8 năm làm việc ở nước ngoài, điều Hoàng mang về Việt Nam vì thế không chỉ là gần 450 triệu đồng tiền tiết kiệm. Những năm đứng trong nhà máy giúp anh hiểu rằng một sản phẩm tốt chưa đủ để tạo ra một hoạt động kinh doanh bền vững; phía sau còn là cách kiểm soát lỗi, tiết kiệm nguyên liệu, tổ chức công việc và giữ tiến độ với khách hàng.
Từ một người làm thuê xa quê đến chủ một xưởng nhỏ, Hoàng vẫn dành phần lớn thời gian mỗi ngày bên máy cưa, những tấm gỗ và các đơn hàng đang chờ hoàn thiện. Khác biệt là sau nhiều năm làm ra sản phẩm cho một doanh nghiệp ở nước ngoài, giờ đây mỗi món đồ rời khỏi xưởng đều gắn với công việc mà anh tự gây dựng trên quê hương. Với người đàn ông 35 tuổi, đó cũng là lý do để trở về: dùng số vốn và kinh nghiệm tích lũy sau 8 năm xa nhà để thử tạo ra một công việc có thể gắn bó lâu dài ngay tại Việt Nam.
(Theo: Tạp chí điện tử Kinh tế Chứng khoán Việt Nam)
